Topowy temat – słowo o płytach wierzchnich i nie tylko.

Napisany: wrz 7, 2020

Kategorie Gitary

Author: Adam Olesiak

No, może nie jedno słowo... Ciężko by było opisać jednym słowem to, czym jest płyta wierzchnia gitary dla tego instrumentu. Powiecie: jak stroik dla saksofonu, jak ustnik trąbki, czy przetwornik gitary elektrycznej, ale żadne z tych porównań nie będzie prawdziwe. Może zbliżone, ale nie pełne, a z pewnością i tak zajmuje więcej niż jedno słowo :) Dlatego będzie ich jeszcze więcej.


Lite drewno i sklejka – czy w ogóle możemy rozróżniać te dwie rzeczy?

Odpowiedź na takie pytanie wydaje się niesamowicie prosta: lite drewno zawsze będzie lepsze od sklejki. Nie do końca jednak tak jest, bowiem nawet laminat ma swoje zalety. Zacznijmy jednak od krótkiego wytłumaczenia co czym jest, bo prawda może okazać się zaskakująca. Zastanawialiście się kiedyś jak szerokie musiałoby być drzewo, aby faktycznie płytę wierzchnią gitary można było utworzyć z jednego kawałka drewna? Ile musiałoby mieć lat? Jak nieskazitelne musiałoby być? I w związku z tym jak drogie by takie drewno było… Na szczęście nie musimy się zastanawiać, ponieważ uwaga: nawet lity top gitary składa się z dwóch, sklejonych ze sobą części! Nawet u najlepszych lutników, nie wspominając już o większych producentach. Rewolucja, prawda? Czyżby w takim razie każdy top był sklejką? No nie. Lity top powstaje z wielkiego kawałka drewna, które kroi się na plasterki, po czym dwa sąsiadujące układa się na płasko obok siebie tak, aby słoje drewna na plasterkach stanowiły lustrzane odbicie. Po odpowiednim przygotowaniu, w ten sposób skleja się połówki ze sobą. Metoda ta zwana jest z angielskiego „bookmatching” ze względu na to, że oba plasterki drewna są jak kolejne kartki książki. Granica łączenia przebiega zawsze wzdłuż gitary, czyli jej oś wyznacza niejako gryf. Czym jest zatem laminat? Laminat stanowi posklejane cieniutkie warstwy gorszej jakości drewna, których słoje układa się najczęściej pod kątem prostym w celu zwiększenia sztywności. Najbardziej estetyczną warstwę umieszcza się na wierzchu gitary, aby zachować jej odpowiedni wygląd. Ilość warstw różni się w zależności od producenta, jednak zazwyczaj jest ich trzy. Wiemy już teraz co jak wygląda, czym jest „lite drewno” na topie, a czym sklejka… Co dalej?

Lity, świerkowy top

Lity, cedrowy top


Wady i zalety obu materiałów

Zacznijmy od zalet laminatu. Tak, tak, proszę zamknąć rozszerzone oczy i otworzone usta, widły i pochodnie proszę schować do szafy – laminat ma zalety. Niezaprzeczalnie jest to zdecydowanie wytrzymalszy i mniej wrażliwy na jakiekolwiek czynniki materiał. Bardziej odporny na skrajne temperatury, poziomy wilgotności, na uderzenia, naprężenia itp. itd. Jest to także materiał zdecydowanie tańszy. Te dwie kolosalnie ważne cechy są przyczyną, dla której początkujący gitarzyści wcale nie powinni obawiać się gitar akustycznych wykonanych chociażby w części ze sklejki. Dlaczego? Wiadomo, że zaczynając cokolwiek robić nie znamy się jeszcze na tym zbyt dobrze. W przypadku gitar, nie wiemy jeszcze dobrze jak odpowiednio zmieniać struny, jak dbać o instrument. Dlatego właśnie tańszy i wytrzymalszy model będzie w takim okresie dla nas idealny. Nie będzie go aż tak żal, kiedy dojdzie do jego uszkodzenia, a i więcej zniesie zanim do tego dojdzie. Jakie wady kryją się jednak w laminacie? Przede wszystkim nieco gorsze brzmienie. Laminat, ze względu na to, że składa się z kilku sklejonych ze sobą warstw, jest nieco bardziej sztywny niż lite drewno. Sztywność ta jest natomiast przyczyną gorszego roznoszenia się wibracji, a co za tym idzie także brzmienia. Jeżeli natomiast przejdziemy do litego drewna, sytuacja odwraca się o 180 stopni… Wyższą cenę i większą wrażliwość możemy tu traktować jako wady, natomiast brzmienie jest tym, dla czego wady te jesteśmy w stanie zaakceptować. Wszystko to dotyczy oczywiście przede wszystkim płyt wierzchnich, których jakość w bardzo dużym stopniu wpływa na ostateczną barwę i głośność instrumentu.

Top z laminatu (świerkowego)

Kolejny laminowany top


I dlatego właśnie…

I dlatego właśnie mamy gitary poniekąd hybrydowe, które posiadają droższą, litą płytę wierzchnią oraz tańsze, laminowane boki i tył pudła rezonansowego. Taki zestaw maksymalizuje jakość brzmienia przy minimalizacji kosztów. Czy jest to rozwiązanie idealne? Zdania są zdecydowanie podzielone. Słyszy się czasami historię tajemniczego hiszpańskiego lutnika, który wykonał gitarę, z litego topu oraz boków i tyłu wykonanego z papier-mache. Ponoć brzmiała ona tak jak modele w całości z litego drewna. Czy to jednak prawda? Niektórzy producenci mówią też o tym, że lepiej jest wykonać gitarę która boki i tył będzie miała z laminatu ze względu na to, że klimat w którym została ona wykonana może znacznie różnić się od klimatu w którym będzie ona używana. W takiej sytuacji wskazują oni na większą wytrzymałość sklejki. Czy mają rację? Nie dajmy się nabrać, ale nie wpadajmy także w paranoję… Zaufajmy swoim własnym uszom. To one najlepiej wskażą nam jakiej gitary szukamy. I bądźmy otwarci na każdą gitarę, czy to w całości z litego drewna, czy też chociaż w części ze sklejki.


Jak rozpoznać?

U nas w sklepie, wystarczy zapytać, nie oszukujemy :) Jeżeli jednak nie wierzycie, lity top poznać można przez kilka cech. Oglądnąć należy okolicę krawędzi otworu rezonansowego. Jeżeli rysunek słojów jest ciągły i przechodzi z wierzchu na spód płyty wierzchniej, znaczy to, że top jest lity. Inną metodą jest wykorzystanie latarki i prześwietlenie topu, co powinno jednoznacznie pokazać z jakiego materiału wykonano płytę wierzchnią (zdjęcia wyżej)

Ciężko powiedzieć, czy to lity top, czy sklejka - można spróbować drugiego sposobu lub po prostu spytać


Na koniec

Z taką wiedzą możecie bez przeszkód ruszać na podbój Trytona. Nie bójcie się natomiast pytać. Zawsze postaramy się pomóc w doborze odpowiedniej gitary, a pytania wcale nie są oznaką słabości! Nie każdy musi być bowiem specjalistą w każdej dziedzinie :)

Zostaw komentarz

Zaloguj się